iching.tools
Tìm hiểu

Mai Hoa Dịch Số (梅花易數): lập quẻ theo số, thời gian và Thể Dụng

Cập nhật 17 tháng 10, 2026

Mai Hoa Dịch Số (梅花易數) là một cách có được quẻ Kinh Dịch mà không cần đồng xu hay cỏ thi. Không tung thứ gì cả. Thay vào đó bạn lấy các con số — từ thời khắc đặt câu hỏi, từ vài con số chợt nghĩ ra, hoặc từ chính câu chữ của câu hỏi — rồi đổi chúng thành quẻ đơn. Truyền thống cho rằng phương pháp này do học giả đời Tống là Thiệu Ung (邵雍) sáng lập, và cái tên "mai hoa" thường được giải thích bằng câu chuyện ông lập quẻ sau khi thấy hai con chim sẻ tranh nhau trên cành mai.

Cách luận quẻ ngắn gọn và trực tiếp, với trung tâm là một mối quan hệ duy nhất: Thể và Dụng (體用).

Từ con số đến quẻ đơn: số tiên thiên

Mỗi quẻ trong bát quái có một "số tiên thiên" (先天數):

  • Càn (trời) 1, Đoài (đầm) 2, Ly (lửa) 3, Chấn (sấm) 4
  • Tốn (gió) 5, Khảm (nước) 6, Cấn (núi) 7, Khôn (đất) 8

Để đổi bất kỳ số nào thành quẻ đơn, hãy chia nó cho 8 và lấy số dư; dư 0 tính là 8, tức quẻ Khôn. Để tìm hào động, chia cho 6; dư 0 tính là 6, tức hào trên cùng. Một quẻ Mai Hoa luôn có đúng một hào động.

Ba cách lập quẻ Mai Hoa

Công cụ của chúng tôi cung cấp ba nguồn số cổ điển. "Số giờ" dưới đây là thứ tự địa chi của canh giờ hiện tại, đếm từ Tý = 1 đến Hợi = 12, giờ Tý bắt đầu lúc 23:00.

  • Theo con số. Với một số, thượng quái lấy từ số đó, còn hạ quái và hào động lấy từ số đó cộng số giờ. Với hai số, số thứ nhất cho thượng quái, số thứ hai cho hạ quái, và tổng hai số cộng số giờ cho hào động. Với ba số, hai số đầu cho hai quẻ đơn và tổng cả ba số cho hào động.
  • Theo thời khắc này (年月日時起卦, lập quẻ theo năm tháng ngày giờ). Cộng số thứ tự địa chi của năm âm lịch (Tý = 1 đến Hợi = 12), tháng âm lịch và ngày âm lịch: tổng đó cho thượng quái. Cộng thêm số giờ, tổng mới cho hạ quái và hào động. Ở đây năm đổi vào Tết Nguyên Đán, đúng như các ví dụ cổ điển, và tháng nhuận dùng số của chính tháng đó.
  • Theo câu hỏi của bạn. Đếm số chữ cái hoặc chữ trong câu hỏi, bỏ qua khoảng trắng và dấu câu. Một nửa số đếm (làm tròn xuống) cho thượng quái; phần còn lại cho hạ quái; tổng số đếm cho hào động.

Các thầy dạy khác nhau ở chi tiết, chẳng hạn có cộng số giờ hay không, hay chia số lẻ thế nào. Trên đây là những lựa chọn của trang này, và trang kết quả hiển thị từng bước trong mục "Cách dùng các con số".

Ví dụ lập quẻ

Giả sử bạn chọn 5 và 9 lúc 10:00, tức giờ Tỵ (số 6).

  • Thượng quái: 5 cho Tốn, gió.
  • Hạ quái: 9 chia 8 dư 1, cho Càn, trời.
  • Hào động: 5 + 9 + 6 = 20, và 20 chia 6 dư 2, nên hào hai động.

Gió trên trời là quẻ Phong Thiên Tiểu Súc (小畜, quẻ số 9). Biến hào hai, hạ quái Càn thành Ly, cho ra quẻ Phong Hỏa Gia Nhân (家人, quẻ số 37). Hào hai đến bốn và hào ba đến năm tạo thành quẻ hỗ (互卦), ở đây là Hỏa Trạch Khuê (睽, quẻ số 38).

Thể và Dụng

Hào động chia quẻ thành hai nửa. Quẻ đơn không chứa hào động là Thể (體): chính bạn, người đặt câu hỏi. Quẻ đơn có hào động là Dụng (用): việc mà bạn hỏi. Trong ví dụ trên, hào động nằm ở nửa dưới, nên Càn là quẻ Dụng và Tốn là quẻ Thể.

Việc luận quẻ so sánh ngũ hành của hai bên. Càn và Đoài thuộc Kim, Chấn và Tốn thuộc Mộc, Khảm thuộc Thủy, Ly thuộc Hỏa, Cấn và Khôn thuộc Thổ.

  • 用生體 (dụng sinh thể): việc nuôi dưỡng bạn. Được xem là thuận lợi.
  • 比和 (tỷ hòa): cùng một hành, Thể và Dụng đồng nhịp. Thuận lợi.
  • 體剋用 (thể khắc dụng): bạn có thể định hình sự việc. Thuận lợi.
  • 體生用 (thể sinh dụng): bạn cho đi nhiều hơn nhận về. Cần nỗ lực.
  • 用剋體 (dụng khắc thể): sự việc đè nặng lên bạn. Cần nỗ lực.

Trong ví dụ, Càn Kim khắc Tốn Mộc, tức là dụng khắc thể: một việc đòi hỏi ở bạn khá nhiều. Hai quẻ đơn của quẻ hỗ cũng được so với quẻ Thể theo cùng cách để mô tả quá trình, và quẻ đơn đã biến (ở đây là Ly Hỏa, được Tốn Mộc sinh ra) mô tả sự việc rốt cuộc nghiêng về đâu. Trang này tóm lại bằng một từ trung tính: thuận lợi khi cả quan hệ chính lẫn quan hệ cuối đều thuận, cần nỗ lực khi cả hai đều cần nỗ lực, như ví dụ này, và lẫn lộn trong các trường hợp còn lại. Nó cũng ghi chú hành của quẻ Thể vượng hay suy trong mùa hiện tại.

"Cần nỗ lực" không phải điềm xấu. Nó mô tả hình dạng của một tình thế, nơi sức lực cần dồn vào, và để quyền lựa chọn lại cho bạn.

Mai Hoa Dịch Số và Kinh Dịch

Các quẻ và lời văn của chúng chính là 64 quẻ được dùng trong phép gieo ba đồng xu. Chỉ có cách đi đến quẻ, và sức nặng dành cho Thể và Dụng, là khác.

Số học đi trước

Mọi con số, số dư, quẻ đơn và quan hệ đều được mã lệnh tính ra và hiển thị từng bước cùng kết quả. AI nhận phần suy diễn đó và viết lời luận về nó; AI không chọn quẻ cũng không chọn từ tóm tắt.