乾Heaven
qiánTên tiếng Anh “The Creative” (Wilhelm/Baynes) và “Khien” (Legge)
Nói đơn giản
Thuần dương, sáu hào đều liền: trời vận hành không ngừng. Sức sáng tạo và khả năng dẫn dắt, được vẽ bằng hình con rồng vươn lên từng bậc: ẩn mình, hiện ở ruộng, bay lên, rồi lên quá cao.
Thái độ quẻ này khuyên
Hành động với sự chính trực và bền bỉ, nhưng hãy biết mình đang ở bậc nào: rồng ẩn thì chờ, rồng bay thì dẫn dắt, rồng kiêu thì hối hận.
Phần ghi chú đơn giản được dịch từ bản tiếng Anh của chúng tôi.
Cấu trúc
卦辭 Lời quẻ (Thoán từ)
乾:元亨,利貞。Kiền: Đầu cả, hanh thông, lợi tốt, chính bền.
Ngô Tất Tố
大哉乾元,萬物資始,乃統天。雲行雨施,品物流形。大明終始,六位時成,時乘六龍以御天。乾道變化,各正性命,保合大和,乃利貞。首出庶物,萬國咸寧。Lớn thay cái đức đầu cả của Kiền, muôn vật nhờ đó khởi đầu, bèn tóm việc trời. Mây đi mưa tới, sắp đặt các vật, lưu chuyển các hình. Cả rõ chót đầu, sáu ngôi nhằm thì mà nên, luôn luôn cưỡi sáu con rồng để ngự đường trời. Đạo Kiền biến hóa, vật nào được đúng tính mệnh của vật ấy, giữ hợp được khí thái hòa, mới hay tốt và chính bên. Vượt đầu mọi vật, muôn nước đều yên.
Ngô Tất Tố
天行健,君子以自強不息。Trời đi rnạnh, quân tử coi đó tự cường không nghỉ.
Ngô Tất Tố
爻辭 Sáu hào
Một hào động thì quẻ biến thành quẻ khác:
- 上九Nine at the top
亢龍有悔。
Rồng quá cực có ăn năn.
Ngô Tất Tố
Tiểu Tượng 亢龍有悔,盈不可久也。
Rồng quá cực có ăn năn, sự đầy đủ không thể lâu vậy.
Ngô Tất Tố
- 九五Nine in the fifth place
飛龍在天,利見大人。
Rồng bay ở trời, lợi về sự thấy người lớn.
Ngô Tất Tố
Tiểu Tượng 飛龍在天,大人造也。
Rồng bay ở trời, việc người lớn vậy.
Ngô Tất Tố
- 九四Nine in the fourth place
或躍在淵,无咎。
Hặc nhảy ở vực, không lỗi.
Ngô Tất Tố
Tiểu Tượng 或躍在淵,進无咎也。
Hoặc nhảy ở vực, tiến lên không lỗi vậy.
Ngô Tất Tố
- 九三Nine in the third place
君子終日乾乾,夕惕若,厲,无咎。
Đấng quân tử trọn ngày săng sắc, tối dương rùng rợn. Nguy! Không lỗi.
Ngô Tất Tố
Tiểu Tượng 終日乾乾,反復道也。
Suốt ngày săng sắc, trở đi trở lại với đạo vậy.
Ngô Tất Tố
- 九二Nine in the second place
見龍在田,利見大人。
Rồng hiện ở ruộng, lợi về sự thấy người lớn.
Ngô Tất Tố
Tiểu Tượng 見龍在田,德施普也。
Rồng hiện ở ruộng, đức lan rộng vậy.
Ngô Tất Tố
- 初九Nine at the beginning
潛龍,勿用。
Rồng lặn chớ dùng.
Ngô Tất Tố
Tiểu Tượng 潛龍勿用,陽在下也。
Rồng lặn chớ dùng, Dương ở dưới vậy.
Ngô Tất Tố
- 用九When all the lines are nines
見群龍无首,吉。
Thấy đàn rồng không đầu, tốt!
Ngô Tất Tố
Tiểu Tượng 用九,天德不可為首也。
Đức trời không làm đầu vậy.
Ngô Tất Tố
Bản dịch: Ngô Tất Tố. Những đoạn bản dịch này không có được dịch máy từ nguyên văn chữ Hán; nguyên văn chữ Hán là căn cứ.
Đọc 乾 Heaven cho câu hỏi về
古籍
Từ kinh điển
Trong Thập Dực, Tự Quái giải thích vì sao mỗi quẻ nối tiếp quẻ trước, Tạp Quái tóm ý quẻ trong một câu. Đây là lời hai truyện nói về 乾 qián · Heaven.
有天地,然後萬物生焉。Có trời đất, rồi sau vạn vật sinh ra.
Bản dịch của iching.tools (từ nguyên văn chữ Hán)
乾剛坤柔。Kiền cứng, Khôn mềm.
Bản dịch của iching.tools (từ nguyên văn chữ Hán)
Nguyên văn chữ Hán là bản chuẩn. Bản dịch là của iching.tools, dịch từ nguyên văn, trừ khi ghi tên dịch giả khác; một số tên tác giả chỉ là tương truyền (託名).
Câu hỏi thường gặp về quẻ này
- Quẻ 1, Heaven, nghĩa là gì?
- Thuần dương, sáu hào đều liền: trời vận hành không ngừng. Sức sáng tạo và khả năng dẫn dắt, được vẽ bằng hình con rồng vươn lên từng bậc: ẩn mình, hiện ở ruộng, bay lên, rồi lên quá cao.
- Heaven gồm hai quái nào?
- 乾 ở trên 乾 — trời trên trời. Hỗ quái (hào 2–5) là 乾 Heaven.
- Hào của Heaven biến thì sao?
- Hào động biến quẻ này thành quẻ khác; danh sách trên có đủ sáu trường hợp. Khi nhiều hào cùng động, bài hướng dẫn về hào động cho biết nên đọc đoạn nào.
- Làm sao gieo ra Heaven?
- Gieo sáu hào từ dưới lên bằng ba đồng xu hoặc cỏ thi; thứ tự — — — — — — là Heaven. Bạn cũng có thể gieo quẻ tại đây — hào do chương trình quyết định, kinh văn là trang này.
Chữ Hán: bản Chu Dịch thông hành (hệ Vũ Anh Điện). Tiếng Anh: James Legge, The Yî King, Sacred Books of the East XVI, 1882 (thuộc phạm vi công cộng).